زندگینامه امام زمان (عج)
حضرت امام مهدی (عجلالله تعالی فرجه الشریف)، دوازدهمین امام شیعیان و آخرین حجت الهی بر روی زمین است. ایشان فرزند امام حسن عسکری (ع) و نرجس خاتون (س) بوده و بنا بر اعتقاد شیعیان، در نیمه شعبان سال ۲۵۵ هجری قمری در شهر سامرا دیده به جهان گشودند. ولادت ایشان در شرایطی خاص و پنهانی صورت گرفت؛ چرا که خلفای عباسی نسبت به تولد مهدی موعود حساسیت شدیدی داشتند و بر اساس روایات اسلامی میدانستند که منجی آخرالزمان از نسل پیامبر اکرم (ص) قیام خواهد کرد.
امام زمان (عج) از همان آغاز کودکی تحت مراقبت ویژه پدر بزرگوارشان قرار داشتند. امام حسن عسکری (ع) تنها افراد خاص و مورد اعتماد را از وجود فرزندشان آگاه میکردند تا جان ایشان از خطر محفوظ بماند. پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) در سال ۲۶۰ هجری قمری، امامت به حضرت مهدی (عج) رسید و از همان زمان، دوران غیبت آغاز شد.
غیبت صغری نخستین مرحله از غیبت امام زمان (عج) بود که حدود ۷۰ سال به طول انجامید. در این دوران، حضرت از طریق چهار نایب خاص با شیعیان در ارتباط بودند. این نواب که به ترتیب عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح نوبختی و علی بن محمد سمری نام داشتند، وظیفه انتقال پیامها، پاسخ به پرسشهای دینی و دریافت وجوهات شرعی را بر عهده داشتند. با وفات چهارمین نایب خاص، غیبت صغری پایان یافت.
پس از آن، غیبت کبری آغاز شد؛ دورانی که تا امروز ادامه دارد. در این زمان، ارتباط مستقیم مردم با امام قطع شد و شیعیان مأمور شدند که در مسائل دینی به فقهای جامعالشرایط مراجعه کنند. غیبت کبری آزمونی بزرگ برای ایمان و صبر منتظران به شمار میآید؛ چرا که در این دوران، انسانها باید بدون مشاهده ظاهری امام، به دستورات الهی پایبند باشند.
یکی از مهمترین باورهای شیعه، انتظار فرج است. انتظار به معنای امید فعال و تلاش برای اصلاح فردی و اجتماعی است، نه صرفاً چشمبهراه بودن. منتظر واقعی کسی است که با عمل صالح، عدالتخواهی، پرهیز از ظلم و گناه، زمینه ظهور امام زمان (عج) را فراهم کند. در روایات آمده است که بهترین اعمال امت پیامبر (ص)، انتظار فرج است.
ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی امام زمان (عج) در روایات متعدد بیان شده است. ایشان مظهر کامل عدالت، رحمت، علم و شجاعت هستند. با ظهور حضرت، زمین که از ظلم و ستم پر شده، از عدل و داد سرشار خواهد شد. امام مهدی (عج) نه تنها رهبر دینی، بلکه پیشوای جهانی عدالت خواهد بود و همه انسانها را به سوی حقیقت و توحید دعوت خواهد کرد.
محل ظهور امام زمان (عج) بنا بر روایات، شهر مکه و کنار خانه کعبه خواهد بود. حضرت با یاران خاص خود قیام کرده و ندای عدالتطلبی را به گوش جهانیان خواهند رساند. یاران ایشان انسانهایی پاک، باایمان و آگاه هستند که از سراسر جهان گرد هم میآیند.
در فرهنگ شیعه، دعا برای تعجیل در فرج امام زمان (عج) جایگاه ویژهای دارد. دعاهایی مانند دعای ندبه، دعای عهد و زیارت آل یاسین، بیانگر ارتباط قلبی شیعیان با امام غایب خویش است. این دعاها نه تنها ابراز محبت، بلکه تجدید عهد با امام و یادآوری مسئولیتهای منتظران محسوب میشود.
امام زمان (عج) اگرچه از دیدگان پنهان هستند، اما طبق باور شیعه، همواره ناظر بر اعمال انسانها بوده و در مواقع لازم به یاری بندگان صالح خدا میشتابند. حضور معنوی ایشان مایه آرامش دلها و امید مستضعفان است.
در پایان میتوان گفت که اعتقاد به امام زمان (عج) و انتظار ظهور ایشان، نقشی اساسی در هویت دینی و فرهنگی شیعیان دارد. این باور، انسان را به سوی امید، پایداری، اصلاح نفس و جامعه سوق میدهد و یادآور این حقیقت است که آینده جهان، آیندهای روشن و مبتنی بر عدالت الهی خواهد بود.
